Wat kun je doen ná de gemeenteraadsverkiezingen rondom basisvaardigheden?

Zodra het nieuwe college bekend is: wat is volgens jou de eerste stap die een bibliotheek zou moeten zetten?

“De eerste stap is alle partijen feliciteren, nog vóór het coalitieakkoord bekend is. Neem het initiatief voor contact en vertel dat je graag wilt (of blijft) samenwerken. Bedenk alvast welke boodschap je wilt meegeven voor in het coalitieakkoord als het gaat om basisvaardigheden of digitaal burgerschap, zodat je dat op het juiste moment kunt inbrengen. Bedenk daarbij: waar maak je de wethouder blij mee? Wat is het begin van jouw verhaal / relatie met de wethouder? Of als de wethouder blijft: wat wordt het accent van de relatie de komende tijd? Wees kort en bondig en nodig ze vooral uit om in gesprek te gaan of te komen kijken. 

Zodra de coalitie en het coalitieakkoord bekend is, volgt stap 2: organiseer een warme, proactieve kennismaking met de nieuwe portefeuillehouder(s) en betrokken beleidsadviseurs. Niet wachten op een formele uitnodiging, maar zelf het initiatief nemen. In dat gesprek draait het niet om zenden, maar om luisteren: wat zijn de ambities van het nieuwe college, welke thema’s krijgen urgentie en waar liggen eventuele zorgen? Vanuit dat vertrekpunt kun je heel gericht laten zien hoe de bibliotheek al waarde toevoegt én waar kansen liggen voor samenwerking.” 

Waar let je op bij het lezen van een coalitieakkoord als het gaat om kansen voor basisvaardigheden?

“Niet altijd wordt het woord basisvaardigheden letterlijk genoemd. Er zijn echter genoeg haakjes bij maatschappelijke opgaven waar basisvaardigheden onder vallen. Denk aan armoedebestrijding, (kans)ongelijkheid, participatie, digitalisering, inclusie, gezondheid, zelfredzaamheid, jeugdbeleid, ouderenbeleid, werk & inkomen.  

Het loont daarom om het coalitieakkoord actief te scannen op dit soort thema’s. Waar zie je raakvlakken met jouw werk? Schrijf die haakjes op, niet alleen voor jezelf, maar ook als input voor je directeur. Want juist deze vertaalslag, van coalitieakkoord naar concrete raakvlakken met basisvaardigheden, is waardevolle voorbereiding voor gesprekken met de wethouder of beleidsadviseur. Zo laat je als team zien dat de bibliotheek geen losstaand aanbod heeft, maar een relevante partner is bij de opgaven waar de gemeente echt mee bezig is.” 

Hoe kan een bibliotheek het beste contact leggen of opnieuw positioneren richting nieuwe wethouders, raadsleden en beleidsadviseurs? Wat werkt daarbij goed in de praktijk?

“Nodig de wethouders, raadsleden, beleidsadviseurs en eventueel ook partnerorganisaties uit om langs te komen in de bibliotheek. Organiseer een (actieve) avond waarbij je onderdelen van wat je doet voor basisvaardigheden laat ervaren/schitteren. Vertel kort wat je doet en waarom het zo belangrijk is. Doe daarna bijvoorbeeld een carrousel met ervaringsdeskundigen, de escapekoffer, IDO-spreekuur, taalhuis, workshop digitale veiligheid etc. Maak het als het kan zo lokaal mogelijk. Laat de genodigden ervaren / voelen waarom wat jullie doen zo belangrijk is. Zet de deur voor het gesprek open. Toen ik beleidsadviseur was deden we de escapekoffer met de wethouder, de directeur en ik. Dat heeft zeker geholpen om het thema beter te positioneren. 

Gebruik een heldere routekaart met wat er al wordt gedaan en waar jullie nog extra zouden kunnen betekenen. Positioneer jezelf als maatschappelijke partner. Zorg dat je de contacten warm houdt.”

Welke aanpak helpt om bibliotheekactiviteiten (zoals basisvaardigheden, IDO of digitaal burgerschap) goed te koppelen aan gemeentelijke opgaven en prioriteiten?

“Ga het gesprek aan vanuit maatschappelijke doelen en impact en niet vanuit activiteiten. Gebruik hierbij lokale data en koppel het aan beleidsdoelen. Sluit aan bij bestaande plannen van de gemeente en het coalitieakkoord. Maak daarvan een infographic of een korte position papier die je makkelijk kan delen. 

Het zoeken van lokale allianties en aansluiten bij lokale plannen helpt ook. Welke andere organisaties zijn er ook met basisvaardigheden bezig? Als bibliotheek werk je op dit punt nooit alleen. Lokale samenwerking zorgt ervoor dat men je serieuzer neemt. Begin bij het doornemen van de bestaande plannen van de gemeente op het gebied van cultuur, onderwijs, gezondheid, welzijn en economie. Waar zie je haakjes met jouw eigen beleid? Welke partners worden er genoemd? Ga met hen in gesprek over lokale samenwerking op zowel kleine als grotere thema’s.” 

Als je één advies mag geven aan bibliotheken voor de periode na de verkiezingen: wat zouden zij vooral wél moeten doen en eventueel juist niet?

“Wees zichtbaar! Zoek allianties met andere lokale maatschappelijke organisaties, lees het coalitieakkoord en schrijf de haakjes op. Ga het gesprek aan vanuit jouw rol als maatschappelijke partner — niet als aanbieder van cursussen, maar als organisatie die bijdraagt aan wat de gemeente wil bereiken. 

Wat je vooral níet moet doen? Afwachten totdat het college of de raad zelf naar je toe komt. Dat moment komt vaak niet, of te laat. Ook verleidelijk, maar onverstandig: aankomen met een lijst van eisen of een opsomming van losse producten en diensten. Dat mist overtuigingskracht. Wat wel werkt is een coherent verhaal, één dat laat zien wie je bent, wat je bijdraagt en waarom dat er nu toe doet.” 

Als we het moeten samenvatten: wat kun je in de eerste maanden na de verkiezingen doen om het contact met de gemeente te versterken of te vernieuwen?

• Organiseer een kennismaking in de bibliotheek: een rondleiding of een avondprogramma, apart voor de wethouder en beleidsadviseur, of juist samen met raadsleden. 
• Deel een kort, mar krachtig kansendocument met mogelijkheden voor samenwerking. 
• Sluit aan bij raadsinformatieavonden of netwerkbijeenkomsten. 
• Zoek uit welke raadsleden de bibliotheek en basisvaardigheden in hun portefeuille hebben, zet hen op een contactenlijst en stuur hen met regelmaat updates, impactverhalen of relevante input. 
• Bied aan om mee te denken bij de vertaling van het coalitieakkoord naar uitvoeringsplannen: zo positioneer je jezelf niet alleen als uitvoerder, maar als een volwaardige gesprekspartner.

Laatste tip

“Wethouders staan graag zichtbaar voor wat er in hun gemeente gebeurt. Heb je een opening, een nieuw programma of een rapport dat uitkomt? Nodig de wethouder uit om daarbij aanwezig te zijn of een woord te spreken. Dit hoeft niet altijd direct over basisvaardigheden te gaan. Het is een natuurlijk moment om de relatie te versterken en tegelijk je eigen zichtbaarheid te vergroten; vergeet daarbij ook de raadsleden niet uit te nodigen.” 

Heb jij goede ervaringen met het opbouwen van een relatie met je gemeente? Deel ze via basisvaardigheden@probiblio.nl. We leren graag van elkaar. Wil je sparren over jouw aanpak? Neem contact op met Roséanne, adviseur gemeenten.