Financiering voor de Bibliotheek op school: wat we nu weten

Naast de subsidieregeling zijn er nog twee belangrijke ontwikkelingen op het gebied van leesbevordering: in het nieuwe schoolcurriculum krijgt lezen een centrale plek, en in de wijziging van de Bibliotheekwet (WSOB) is leesbevordering voor het onderwijs door de bibliotheek verankerd. 

Dat deze landelijke financiering beschikbaar komt is een geweldig resultaat van de jarenlange inzet van het bibliotheeknetwerk om samen met scholen te werken aan leesmotivatie van leerlingen. Bijna alle bibliotheken in Nederland werken met de Bibliotheek op school en Boekstart in de kinderopvang, en het programma wordt erkend als een effectieve manier om leesplezier en leesvaardigheid te bevorderen.  

Vanwege het grote belang van goede basisvaardigheden en de kwaliteit van het programma is er in 2027 € 38 miljoen beschikbaar en vanaf 2028 gaat het om jaarlijks € 50 miljoen euro: € 25 miljoen voor het onderwijs en € 25 miljoen voor de bibliotheek. 

De nieuwe Rijksregeling leesbevordering voor bibliotheken

Tijdens de sessie De toekomst van Boekstart in de Kinderopvang en de Bibliotheek op school op het Nationaal Bibliotheekcongres 2026 werden de contouren van de regeling door Marianne Hermans vanuit het ministerie van OCW geschetst:  

• “Alle bibliotheken kunnen straks direct bij het ministerie geld aanvragen en dat gaat via een uitvoeringsorganisatie.” Voor het ministerie van OCW is deze organisatie DUS-i, waar bibliotheken eerder ook de SPUK-regeling aanvroegen. 
• We kijken vooral naar de inzet van de leesmediaconsulent. Dat is het werkzame bestanddeel van BoekStart in de kinderopvang en de Bibliotheek op school. [..] De leesmediaconsulent is expert en kan eigenlijk overal over adviseren als het gaat om leesbevordering.” Kern van de subsidieregeling zal zo de adviesrol van de leesmediaconsulent zijn. Dit werd ook bevestigd in een nieuwsbrief van de VOB: bibliotheken kunnen de financiering aanwenden voor het in dienst hebben en bijscholen van gekwalificeerde leesmediaconsulenten.
• De nieuwe regeling zal naar verwachting in het najaar worden gepubliceerd en begin van het kalenderjaar 2027 openen. “Het is een omslag van een tijdelijke stimuleringsregeling naar structurele financiering. Het hoeft niet meteen allemaal in het eerste jaar op poten te zijn. We willen vanuit het ministerie ook stimuleren dat bibliotheken de tijd nemen om het gesprek aan te gaan met partners op lokaal niveau.” Het ministerie geeft de bibliotheek en zijn onderwijspartners zo tijd om goede afspraken te maken over de inhoud en de financiering van hun samenwerking. Dit is nodig want de VOB benadrukt dat het aan de school/onderwijsinstelling blijft om gebruik te maken van de dienstverlening van de bibliotheek. Voor de bibliotheek blijft het zo belangrijk om de meerwaarde en kwaliteit van de leesbevorderingsprogramma’s te laten zien.
• Bibliotheken kunnen de regeling voor alle onderwijstypen en voor de kinderopvang gebruiken. Volgens de VOB: De nieuwe subsidieregeling wordt specifiek gericht op de adviestaak van bibliotheken op het gebied van leesbevordering. Met de structurele middelen voor leesbevordering kunnen bibliotheken onderwijsinstellingen adviseren bij leesondersteuning. Dit kunnen bibliotheken doen voor het funderend onderwijs, maar ook voor de kinderopvang, het mbo en de pabo. De wettelijke taak heeft uitsluitend betrekking op leesbevordering bij onderwijsinstellingen, maar het voornemen is om in de subsidieregeling mogelijk te maken dat de subsidie ook kan worden benut om kinderopvangaanbieders te adviseren over leesbevordering. […] Bibliotheken hebben daarbij de ruimte om een eigen afweging te maken in welke onderwijssector zij de focus leggen, passend bij hun werkgebied.”

De nieuwe regeling voor het onderwijs

Het bedrag voor scholen is bedoeld voor het funderend onderwijs: dit gaat dan om het primair onderwijs en het voortgezet onderwijs, inclusief speciaal onderwijs, praktijkonderwijs en havo/vwo. De scholen ontvangen in 2027 hun deel van de € 206 per leerling bovenop hun lumpsum-financiering. In dit bedrag is volgens de vereniging van besturen n het openbaar onderwijs VOS/ABB rekening gehouden met ‘€10 euro per leerling voor de bibliotheek op school’.   

Vanaf 2028 krijgen scholen de bijdrage via ‘gerichte bekostiging’ uitgekeerd. Scholen zijn zo minder vrij om dit bedrag te besteden dan bij lumpsumfinanciering omdat er specifieke doelen en verplichtingen op het gebied van basisvaardigheden zijn gekoppeld.  

In een update van de VOB is meer te vinden over wat de rijksoverheid verwacht van het onderwijs op het gebied van lezen: “Scholen moeten met de ingang van schooljaar 2026/2027 een rijke leesomgeving verzorgen. Op basis van het pakket met de middelen voor leesbevordering en de middelen voor dBos verwacht de regering dat iedere school over drie jaar een bibliotheekvoorziening heeft.” 

Subsidieregeling Masterplan Basisvaardigheden 2025-2026

De afgelopen drie jaar was er binnen de regeling Masterplan Basisvaardigheden (Subsidieregeling MBV) in totaal € 73,9 miljoen beschikbaar voor nieuwe en bestaande samenwerkingen. In 2024 stond de teller op 635 nieuwe samenwerkingen met scholen en kinderopvanglocaties in Noord-Holland en Zuid-Holland. Inmiddels is dit opgelopen tot zo’n 1500 nieuwe samenwerkingen met de lokale bibliotheek!  

Stichting Lezen deelde een update over de huidige subsidieregeling MBV II, de overgangsregeling en de betrokkenheid bij de Rijksregeling Leesbevordering van Stichting Lezen.  

• Er komt nog doorontwikkelsubsidie voor KOV, dBos Plus en Beroepsonderwijs (mbo, pabo). De huidige regeling MBV wordt verlengd tot einde 2026 omdat de nieuwe Rijksregeling per kalenderjaar (en niet per schooljaar) loopt. Stichting Lezen heeft hiervoor een aanvraag gedaan bij OCW. Dit is een aanvraag specifiek voor doorontwikkellocaties kinderopvang, dBos Plus en beroepsonderwijs.  Verwacht wordt dat deze aanvraag in september wordt goedgekeurd en bibliotheken de doorontwikkellocaties in oktober/november kunnen aanvragen.  
• Ook alle aanvragen voor nieuwe samenwerkingen met de Kinderopvang kunnen worden gehonoreerd. Hoewel deze regeling is overvraagd kan Stichting Lezen deze wel toekennen vanwege terugvorderingen en veranderingen binnen de verschillende regelingen. 
• De huidige subsidieregeling stopt dit jaar. Er kunnen (ook na 2026) geen subsidieaanvragen voor nieuwe locaties via Stichting Lezen meer worden aangevraagd. 
• Verantwoorden van de huidige regelingen blijft wel in 2027 bestaan. In 2027 vindt het afronden van de regeling via verantwoordingen (voorjaar 2027) en definitieve toekenningen via de formulieren op ProjectConnect plaats zoals dit de afgelopen jaren gebeurde.   

De aandachtspunten van Probiblio op basis van deze informatie:

• Expertise leesmediaconsulent. De veranderende rol van de leesmediaconsulent – van uitvoerder naar adviseur – die de afgelopen jaren is ingezet wordt de standaard.
  In gesprek gaan over de rollen van de leesmediaconsulent en aandacht voor (bij)scholing wordt alleen maar belangrijker.  
• Elke school een schoolbibliotheek. De overheid verwacht dat over drie jaar elke school een schoolbibliotheek heeft. Opschaling van de Bibliotheek op school en kwaliteitsborging van de bouwstenen hebben zo de komende tijd prioriteit. Het landelijke kwaliteitskompas kan hierbij gebruikt worden om richting te geven. 
• Versterken positionering van de bibliotheek. De regeling is gericht op de adviestaak rond leesbevordering. De dienstverlening van de bibliotheek verschuift zo van uitvoerend naar adviserend, van leverancier naar structurele partner. Vanaf 2027 ontwikkelt de bibliotheek zich van aanbieder naar een (regionaal) expertisecentrum voor leesbevordering. De profilering van de bibliotheek als deskundig A-merk nog belangrijker: scholen hebben (nog steeds) de vrijheid om wel of niet met de bibliotheek samen te werken – en de leesbevorderende taak bij een andere aanbieder te beleggen. Zichtbaar maken van de meerwaarde van de bibliotheek en laten zien hoe de expertise van leesmediaconsulenten bijdraagt aan een rijke leesomgeving en betere leesvaardigheid is daarom essentieel.   
• Financieringsrelatie verandert. Bibliotheken zullen zich moeten voorbereiden op een verandering van de financiering van de samenwerking met het onderwijs. Scholen ontvangen middelen binnen de structurele bekostiging basisvaardigheden waarin zij keuzes maken over de inzet van de bibliotheek en andere aanbieders. Met de gewijzigde WSOB staat ook de rol van de gemeente als partner en financiering op de agenda. En met deze landelijke structurele bijdrage wijzigt de financieringsmix van de educatieve dienstverlening. 

Dienstverlening van Probiblio

Deze aandachtspunten zijn vormen de komende tijd onderwerp van de dienstverlening en ondersteuning door Probiblio.  

• Heb je je opgegeven voor de Zomersessie ‘Hoe hou je Boekstart en de Bibliotheek op school kwalitatief en betaalbaar?’ (VOL) en/of het project Effectieve schaalvergroting de Bibliotheek op school primair onderwijs (VOL) dan houden wij rekening met voldoende ruimte en aandacht voor deze onderwerpen. 
• Voor het doorrekenen van de kosten van educatieve dienstverlening en het financieren hiervan heeft Probiblio dienstverlening.  
• Zodra er meer over de rijksregeling bekend is zal Probiblio voor het aanvragen van deze nieuwe subsidie adviseren en/of ondersteuning bieden.  
• Ook voor advies op het gebied van (meerjaren)beleid voor educatieve dienstverlening (als onderdeel van het brede meerjarenbeleidsplan of voor de educatie-afdeling) kun je bij Probiblio terecht.