Financiering voor de Bibliotheek op school: wat we nu weten

De nieuwe Rijksregeling leesbevordering voor bibliotheken

Tijdens de sessie De toekomst van Boekstart in de Kinderopvang en de Bibliotheek op school op het Nationaal Bibliotheekcongres 2026 werden de contouren van de regeling geschetst:

• Alle bibliotheken kunnen in 2027 direct bij het ministerie geld aanvragen. Voor het ministerie van OCW kan dat via DUS-i, waar bibliotheken eerder ook de SPUK-regeling aanvroegen.
• De kern van de subsidieregeling is de adviesrol van de leesmediaconsulent.  Het delen van de expertise van de leesmediaconsulent in de school zijn ‘de handen aan het bed’: de kennis op het gebied van leesbevordering kan het verschil maken voor leraren en leerlingen.
• De nieuwe regeling zal naar verwachting in het najaar worden gepubliceerd en begin van het kalenderjaar 2027 openen. Hierdoor is er nu tijd de bibliotheek en zijn onderwijspartners om goede afspraken te maken over de inhoud en de financiering van hun samenwerking. Dit is belangrijk omdat vanwege de vrijheid van onderwijs het gebruikmaken van de dienstverlening van de bibliotheek door het onderwijs vrijwillig blijft. Voor de bibliotheek blijft het zo belangrijk om de meerwaarde en kwaliteit van de leesbevorderingsprogramma’s te laten zien.
• Bibliotheken kunnen de regeling voor alle onderwijstypen en voor de kinderopvang gebruiken.  De nieuwe subsidieregeling wordt specifiek gericht op de adviestaak van bibliotheken op het gebied van leesbevordering. De wettelijke taak heeft betrekking op leesbevordering voor het onderwijs, maar de bibliotheek heeft nog steeds de vrijheid om op basis van de behoefte in het eigen werkgebied en eigen keuzes te maken voor verschillende doelgroepen. Dit betekent dat naast samenwerken met het funderend onderwijs (po en vo) ook de kinderopvang, mbo en pabo partner van de bibliotheek kan blijven.

De nieuwe regeling voor het onderwijs

Het bedrag voor scholen is bedoeld voor het funderend onderwijs: dit gaat dan om het primair onderwijs en het voortgezet onderwijs, inclusief speciaal onderwijs, praktijkonderwijs en havo/vwo. De scholen ontvangen in 2027 hun deel van de € 206 per leerling bovenop hun lumpsum-financiering. In dit bedrag is volgens de vereniging van besturen n het openbaar onderwijs VOS/ABB rekening gehouden met ‘€10 euro per leerling voor de bibliotheek op school’.

Vanaf 2028 krijgen scholen de bijdrage via ‘gerichte bekostiging’ uitgekeerd. Scholen zijn zo minder vrij om dit bedrag te besteden dan bij lumpsumfinanciering omdat er specifieke doelen en verplichtingen op het gebied van basisvaardigheden zijn gekoppeld. In juni stemde de Tweede Kamer in met een motie waarin het kabinet wordt opgeroepen om ervoor te zorgen dat elke school een schoolbibliotheek heeft.

Subsidieregeling Masterplan Basisvaardigheden 2025-2026

De afgelopen drie jaar was er binnen de regeling Masterplan Basisvaardigheden (Subsidieregeling MBV) in totaal € 73,9 miljoen beschikbaar voor nieuwe en bestaande samenwerkingen. In 2024 stond de teller op 635 nieuwe samenwerkingen met scholen en kinderopvanglocaties in Noord-Holland en Zuid-Holland. Inmiddels is dit opgelopen tot zo’n 1500 nieuwe samenwerkingen met de lokale bibliotheek!  

Stichting Lezen deelde een update over de huidige subsidieregeling MBV II, de overgangsregeling en de betrokkenheid bij de Rijksregeling Leesbevordering van Stichting Lezen.  

• Er komt nog doorontwikkelsubsidie voor KOV, dBos Plus en Beroepsonderwijs (mbo, pabo). De huidige regeling MBV wordt verlengd tot einde 2026 omdat de nieuwe Rijksregeling per kalenderjaar (en niet per schooljaar) loopt. Stichting Lezen heeft hiervoor een aanvraag gedaan bij OCW. Dit is een aanvraag specifiek voor doorontwikkellocaties kinderopvang, dBos Plus en beroepsonderwijs.  Verwacht wordt dat deze aanvraag in september wordt goedgekeurd en bibliotheken de doorontwikkellocaties in oktober/november kunnen aanvragen.  
• Ook alle aanvragen voor nieuwe samenwerkingen met de Kinderopvang kunnen worden gehonoreerd. Hoewel deze regeling is overvraagd kan Stichting Lezen deze wel toekennen vanwege terugvorderingen en veranderingen binnen de verschillende regelingen. 
• De huidige subsidieregeling stopt dit jaar. Er kunnen (ook na 2026) geen subsidieaanvragen voor nieuwe locaties via Stichting Lezen meer worden aangevraagd. 
• Verantwoorden van de huidige regelingen blijft wel in 2027 bestaan. In 2027 vindt het afronden van de regeling via verantwoordingen (voorjaar 2027) en definitieve toekenningen via de formulieren op ProjectConnect plaats zoals dit de afgelopen jaren gebeurde.  

Wat betekent dit voor bibliotheken?

Op basis van de huidige informatie zien we vier prioriteiten voor de komende periode:

• 1. Herijk de financieringsrelatie Bibliotheken zullen zich moeten voorbereiden op een verandering van de financiering van de samenwerking met het onderwijs. Scholen ontvangen middelen binnen de structurele bekostiging basisvaardigheden waarin zij keuzes maken over de inzet van de bibliotheek en andere aanbieders. Met de gewijzigde WSOB staat ook de rol van de gemeente als partner en financiering op de agenda. En met deze landelijke structurele bijdrage wijzigt de financieringsmix van de educatieve dienstverlening.
• 2. Versterk de positionering van de bibliotheek. De regeling is gericht op de adviestaak rond leesbevordering. De dienstverlening van de bibliotheek verschuift zo van uitvoerend naar adviserend, van leverancier naar structurele partner. Vanaf 2027 ontwikkelt de bibliotheek zich van aanbieder naar een (regionaal) expertisecentrum voor leesbevordering. De profilering van de bibliotheek als deskundig A-merk wordt nog belangrijker: scholen hebben (nog steeds) de vrijheid om wel of niet met de bibliotheek samen te werken – en de leesbevorderende taak bij een andere aanbieder te beleggen. Zichtbaar maken van de meerwaarde van de bibliotheek en laten zien hoe de expertise van leesmediaconsulenten bijdraagt aan een rijke leesomgeving en betere leesvaardigheid is daarom essentieel.
• 3. Bereid je voor op schaalvergroting De Tweede Kamer wil dat elke school een schoolbibliotheek heeft. Opschaling van de Bibliotheek op school en kwaliteitsborging van de bouwstenen hebben zo de komende tijd prioriteit. Het landelijke kwaliteitskompas kan hierbij gebruikt worden om richting te geven.
• 4. Versterk de expertise van leesmediaconsulent. De veranderende rol van de leesmediaconsulent – van uitvoerder naar adviseur – die de afgelopen jaren is ingezet wordt de standaard. In gesprek gaan over de rollen van de leesmediaconsulent en aandacht voor (bij)scholing wordt alleen maar belangrijker.