Lees mee club: 'Switchen en Klimmen' door Ilias el Hadioui

We konden de Lees Mee Club eigenlijk niet anders aftrappen dan met het boek Switchen en Klimmen van onderzoeker Illias El Hadioui nadat hij op Bibliotheekplaza 2025 een zeer goede presentatie heeft gegeven. Hij onderzoekt de multiculturele samenleving en is verbonden aan de transformatieve school. Het onderzoek geeft een inkijk in hoe leerlingen switchen tussen codes (thuis, school en straatcode) en hoe zij kunnen klimmen op de schoolladder door hun self efficacy te vergroten. Self efficacy houdt in dat je gelooft in je eigen kunnen om succesvol te zijn. 

Podium, coulissen en kleedkamer voor docenten

In het boek wordt gesproken over het dramaturgische model waarbij er onderscheid wordt gemaakt in het podium, de coulissen en de kleedkamer op de werkvloer. Docenten staan in deze theorie op het ‘podium’ in het klaslokaal, daar moeten ze presenteren. De ‘coulissen’ zijn bijvoorbeeld de docentvergaderingen, en de ‘kleedkamer’ is de gesprekken in de docentenkamer. Docenten zijn het meest effectief in het helpen van leerlingen als ze niet alleen sterk zijn op het podium, maar als ze als team het gedeelde gevoel hebben het verschil te kunnen maken voor de leerlingen (collective efficacy). De collective efficacy groeit door de kwaliteit en intensiteit van de onderlinge afstemming van de docenten in de coulissen. 

Als leesmediaconsulent werken wij dus in de coulissen en de kleedkamer van de docenten door trainingen te geven aan hen en gesprekken aan te gaan. Onze verwachting is dat zij dit daarna meenemen naar hun podium om het over te brengen aan leerlingen. Dit kan een mooi denkkader zijn om in perspectief te brengen wat er gebeurt binnen een samenwerking van de Bibliotheek op school.  

Ook riep het bij mij de vraag op: wat zegt het over de collective efficacy als er binnen een samenwerking alleen contact hebben met één enthousiaste docent? Hoe gaan we dan van een eenling naar een groep die enthousiast is en lezen uitdraagt in de lessen? Het verspreiden van het enthousiasme en kennis over lezen onder docenten lijkt dus essentieel. Overigens zegt Ilias niet dat we alle docenten ergens precies hetzelfde over moeten denken om te komen tot collective efficacy, maar dat er ruimte is voor een goede discussie.  

Erkenning en waardering

Een andere effectieve manier om de self efficacy van leerlingen te vergroten is door Mastery experiences. Dit houdt in dat je erkenning en waardering voor een succesvol gecompleteerde taak krijgt. In ons geval bijvoorbeeld waardering krijgen voor het uitlezen van een boek of tekst. Wanneer leerlingen geloven dat ze goed kunnen lezen dan hebben ze er ook meer plezier in. 

Ik denk dat we altijd veel aandacht hebben voor de start van lezen: het weten te vinden van een goed passend boek, maar dit pleit voor meer aandacht voor het vieren van de successen van leerlingen. Ik denk dat dit een goed punt is om mee te geven aan de docenten en in de schoolbibliotheek. De leesprestaties van leerlingen kun je bijhouden in een leeslogboek of in Hebban in de klas, maar het is vooral belangrijk om het gesprek aan te gaan over wat de leerlingen net gelezen hebben.  

Podium, coulissen en docentenkamer voor leesmediaconsulenten?

Het interessante aan de dramaturgische sociologie is dat voor elke groep het podium, coulissen en kleedkamer kunnen verschillen. Uit het onderzoek bleek bijvoorbeeld dat mbo-studenten hun stageplek zagen als het podium en het klaslokaal als coulissen en kleedkamer. Op stage voelen ze verantwoordelijkheid om goed te presteren, terwijl dit gevoel binnen de school minder is.  

Maar wat is dan het podium, coulissen en docentenkamer voor leesmediaconsulenten? De trainingen en gesprekken met docenten zijn dan het podium en de gesprekken die je binnen de bibliotheek voert over de samenwerking de coulissen en de kleedkamer de gezellige gesprekken met collega’s bij de koffieautomaat.  

Een ander mooi reflectiepunt is de vraag: hoe gaat met onze eigen collective efficacy? Geloven wij dat we docenten mee kunnen nemen en laten geloven dat ze van hun leerlingen lezers kunnen maken?  En vieren wij de successen van de docenten wanneer ze een leerling hebben geholpen aan een goed boek, een half uur vrij lezen hebben ingevoerd, een project rondom lezen zijn gestart of misschien wel zelf voor het eerst in tijden een boek hebben uitgelezen?  

Ook meedoen aan de Lees Mee Club?

Bij de volgende Lees mee Club bespreken we het boek Lezen voor Waarden van Yra van Dijk en Marie-José Klaver. Het vindt online plaats op dinsdag 19 mei van 15.30 tot 16.30 uur. Wil jij ook meedoen? Neem contact op met Lotte de Ruiter of met Anniek Post.