Van nieuws naar nieuwswijs: pak je rol als bibliotheek richting school

Nieuwswijsheid is belangrijk. Wie journalistieke waarden leert herkennen, ontwikkelt niet alleen vaardigheden om kritisch nieuws te lezen, maar ook om als goed geïnformeerde, kritische en zelfredzame burger mee te doen aan de samenleving. Daarmee raakt nieuwswijsheid direct aan het beschermen van onze democratie.

De klas als plek voor kennismaking met journalistieke waarden

Voor veel jongeren zijn sociale media een belangrijke plek waar zij nieuws tegenkomen. Daar lopen journalistieke berichtgeving, meningen, influencers, commerciële content en AI-gegenereerde informatie gemakkelijk door elkaar. Een platform kan populair en interessant zijn, zonder dat het journalistieke waarden hanteert.

De school is een van de weinige plekken waar je groepen jongeren kunt bereiken. De docent heeft daarin een belangrijke rol. Maar ook de bibliotheek kan het verschil maken: als leesmediaconsulent of educatiespecialist kun je docenten wijzen op betrouwbare journalistieke bronnen en praktische manieren om hiermee in de klas aan de slag te gaan.

Pak die rol! Je hoeft als bibliotheek niet zelf alle antwoorden te hebben. Je kunt wél de toegangspoort zijn tot betrouwbare journalistieke bronnen, expertise en goed lesmateriaal. Denk bijvoorbeeld aan (landelijke) kranten en het lesaanbod van Nieuws in de Klas, Kidsweek , Schooltv, Het Klokhuis, en NPO-podcasts. Voor sommige leerlingen is een fysieke krant zelfs helemaal niet vanzelfsprekend. Een krant de klas in brengen kan daarom al een waardevolle eerste kennismaking zijn.

Van kennismaken naar doen

Tijdens de training Nieuwswijs in de praktijk, die Probiblio samen met Nieuws in de Klas organiseerde, werd duidelijk dat er behoefte is aan korte, concrete werkvormen. De deelnemers waardeerden de training gemiddeld met een 8,4.

Een belangrijke opbrengst: begin laagdrempelig en ga daarna verder. Bekijk bijvoorbeeld een paar kranten met docenten in een verkennend gesprek kies een artikel uit om te bespreken in de klas. Ga samen in op de vragen: Waarom is dit artikel interessant voor leerlingen? Wat is hier het belangrijkste nieuwsfeit? Welke vraag zou je hierover aan een klas stellen? Een koppeling met de kerndoelen Nederlands, digitale geletterdheid, burgerschap en vast ook een ander vak zijn hiermee zo gemaakt.

Ook het Journalistiek Handboek van Nieuws in de Klas is hierbij een handige gereedschapskist. Het helpt jou om docenten uit te leggen hoe ze met leerlingen kunnen bespreken hoe journalistiek werkt: hoe bepaal je wat nieuws is? Waarom heb je meerdere bronnen nodig? En wat betekent objectiviteit?

Lesaanbod van Nieuws in de Klas: direct inzetbaar

Nieuws in de Klas biedt verschillende mogelijkheden om nieuwswijsheid een plek te geven in de samenwerking met scholen: van lesbrieven en de Nieuwsquiz tot gratis kranten, Breaking News-games en Journalist in de klas. Bekijk het aanbod van Nieuws in de Klas

De Nieuws in de Klas-quiz is een laagdrempelige manier van vijf minuten om docenten en leerlingen met actuele onderwerpen uit binnen- en buitenland bezig te laten zijn. Start de Nieuws in de Klas-quiz

Drie stappen om morgen te zetten

1. Plan een kritisch gesprek met een school
   Vraag een docent: Hoe leren jullie leerlingen kritisch naar nieuws kijken? Welke bronnen gebruiken jullie? En waar kunnen wij als bibliotheek bij helpen?
2. Benut het aanbod van Nieuws in de Klas
   Bekijk lesmateriaal en kies één werkvorm die past bij jouw school, bijvoorbeeld binnen Nederlands, Burgerschap of Digitale Geletterdheid. Gebruik voor meer inspiratie voor werkvormen voor Digitale Geletterdheid en koppeling aan de Kerndoelen: Het digitale geletterdheid werkvormenboek
3. Maak journalistiek zichtbaar in de bibliotheek
   Breng kranten of journalistieke content letterlijk onder de aandacht. En zoek samenwerking met lokale journalisten, de plaatselijke krant of radio- en tv-redactie voor bijvoorbeeld een Q&A met een journalist voor klassen. Lees voor meer verdieping de whitepaper: Journalistiek, de bibliotheek & burgerschap: kansen voor samenwerking met de lokale omroep

Jouw belangrijkste volgende stap?

Nodig één school uit voor een gesprek over nieuwswijsheid. Want hoe eerder jongeren kennismaken met journalistieke waarden en betrouwbare bronnen, hoe beter zij zijn toegerust om zelfstandig informatie te beoordelen en hun stem te laten horen in onze democratische samenleving.