Inspirerende voorbeelden van activiteiten rondom cyberweerbaarheid

In de Centrale Bibliotheek in Den Haag vond een panelgesprek plaats gehost door Anniko van Santen (Opsporing Verzocht). Een divers panel bestaand uit Annemiek Haneveld (innovatie- en programmamanager AI bij de Haagse Hogeschool), Tjibbe (publiek-private samenwerking Cybercrime bij de politie) en Michel van Bommel (beleidsadviseur bij de Betaalvereniging Nederland) deelde hun kennis en inzichten over AI en cybercriminaliteit. Ook het publiek kon ervaringen delen, vragen stellen en wijsheden meegeven.  

Generatieve AI

Het gesprek begon bij de opkomst van generatieve AI met als voorbeeld de aanwezigheid van Val Kilmer in de film As Deep As The Grave. Hij acteerde uiteindelijk nooit zelf in de film, maar was wel te zien. Daarna kwamen we al snel uit bij algoritmes, deepfakes en voicecloning. Interessante techniek, die helaas ook in het criminele circuit steeds groter wordt. Zo raakt AI diep verweven met digitale weerbaarheid. Echt van nep onderscheiden wordt steeds moeilijk en als burger wordt het zo ook steeds lastiger om je te weren of je onschuld te bewijzen als het misgaat.  

Mensen maken zich zorgen en dat is terecht. Maar, blijf ademen en denk rustig na tijdens verdachte situaties. Denk aan ‘de bank’ die wil dat jij je pincode deelt, ‘je kleindochter’ die NU geld nodig heeft, of e-mails van ‘je baas’ die wil dat je direct iets doet door op een link te klikken. Michel adviseert:  

• Stop (onderbreek je actie) 
• Denk (klopt dit, voelt dit logisch?) 
• Check (controleer de bron, vraag iemand mee te kijken).  
• En onthoud: twijfelen is gezond! 

Wachtwoordgesprekken bij Bibliotheek Bollenstreek 

Op 4 locaties van Bibliotheek Bollenstreek gingen 11 digi-vrijwilligers in gesprek met bezoekers over wachtwoorden. Met een praktische samenvatting van Veiliginternetten.nl namen zij bezoekers mee in veilig wachtwoordgebruik, tweestapsverificatie en handige manieren voor wachtwoordbeheer. 

“De vertrouwelijke sfeer van de bibliotheek zorgt ervoor dat mensen snel té veel delen, zelfs wachtwoorden,” vertelt teamleider Basisvaardigheden Rik Duesmann, “daarom is het belangrijk om het gesprek goed te begeleiden.” Vooraf kregen vrijwilligers een korte opfristraining in bezoekersgerichte gespreksvoering met aandacht voor de eigen regie en manieren waarop de bezoeker bewust en vaardig gemaakt kan worden zonder deze af te schrikken. 

Er was veel enthousiasme bij de bezoekers. In een warme, laagdrempelige sfeer ontstonden aan tafel vaak verdiepende gesprekken over digitale veiligheid. “Juist die bewustwording is soms waardevoller dan alleen een advies,” zegt Duesmann. Bezoekers stelden ook vragen over bijvoorbeeld internetten in het buitenland en Google Maps. Dit bood meteen de kans om hen te wijzen op cursussen, digicafés en spreekuren. Voor veel mensen was het bovendien hun eerste kennismaking met het digitale aanbod van de bibliotheek. 

Activiteiten rondom cyberweerbaarheid

Neem je een kijkje op de site van Echt niet vandaag? Dan zie je op de kaart met gemelde activiteiten al snel dat de Zuid-Hollandse bibliotheken zich deze week écht hard maakten voor dit thema. Dat is goed nieuws! Zo maken we zichtbaar wat er in de bibliotheek allemaal gebeurt op het gebied van cyberweerbaarheid. En dat is een heleboel! Hieronder zie je de activiteiten op een rij: 

• Bibliotheek Voorschoten organiseerde de Cybercrime Challenge. Deelnemers met verschillende niveaus leren in een half uur online training over thema’s als phishing en sextortion. 
• BplusC had een thematafel rondom digitale veiligheid met informatieve boeken, mediawijsheid en verhalen over online veiligheid. 
• Bibliotheek De Groene Venen liet experts aan het woord over praktische tips over online veiligheid. 
• Bij de Bibliotheek Krimpenerwaard kon je in verschillende vestigingen terecht voor de inloopactie “Twijfel je aan een bericht? Check het in de bieb”, gastlessen ‘Echt of nep’ voor anderstaligen, en een lezing Veilig online bankieren. 
• Bibliotheek Rijn en Venen gaf de workshop Echt of nep. 
• Bibliotheek Aan de Vliet liet mensen kennismaken met de eerste stappen in de online wereld tijdens een workshop. 
• Bibliotheek Rotterdam had een lezing van Maria Genova en een workshop over AI. 
• Bibliotheek Zuid-Hollandse Eilanden organiseerde digi-oefencafés 
• Bibliotheek Hoeksche Waard zette de deuren open voor vragen over digitale veiligheid tijdens inloopspreekuren. 
• Bibliotheek Schiedam organiseerde een DigiTaalhuis. 

 Hebben we jouw actie gemist? Dat ging per ongeluk! Laat het ons weten, dan voegen we jouw voorbeeld toe!

Zelf aan de slag en kennis opdoen 

Geïnspireerd door bovenstaande voorbeelden? Ga dan eens grasduinen in de bouwsteen Programmering op Bnetwerk. Daar zie je meer activiteiten die bibliotheken organiseerden rondom cyberweerbaarheid.

Praten over cyberweerbaarheid?

Wil je in gesprek of advies over cyberweerbaarheid in jouw bibliotheek? Of zag je in dit artikel een specifiek voorbeeld van programmering die je naar jouw bibliotheek wil brengen? Neem contact met Sanne op. Ze helpt je graag een stap verder.