Digitaal vaardig? Niet voor iedereen in Nederland vanzelfsprekend

Steeds meer aspecten van het dagelijks leven worden gedigitaliseerd, waaronder de zorg, werk, onderwijs en overheidszaken. Hierdoor wordt het hebben van digitale vaardigheden steeds belangrijker. Volgens de Digitale Overheid verwijzen ‘digitale vaardigheden’ naar bekwaamheid en begrip van computer-, internet en softwaregebruik. Hierbij kunnen we onderscheid maken tussen functionele digitale vaardigheden (dwz. het kunnen uitvoeren van digitale handelingen zoals het versturen van e-mails) en kritische digitale vaardigheden (bijvoorbeeld interpreteren van online informatie en herkennen van oplichting). Beide soorten vaardigheden zijn nodig om mee te kunnen doen in de digitale samenleving.

Wanneer kun je digitaal moeilijk meekomen?

Volgens Pharos spreken we van beperkte digitale vaardigheden wanneer een persoon onvoldoende vaardig is om mee te kunnen doen in de digitale samenleving. Mensen met beperkte digitale vaardigheden hebben bijvoorbeeld moeite met e-mails begrijpen, online medicatie bestellen of websites opzoeken.

Lees ook over de normering voor digitale vaardigheden van Eurostat.

Ruim drie miljoen Nederlanders missen digitale basisvaardigheden

Volgens de index voor digitale economie en samenleving (DESI) had in 2023 bijna één op de vijf Nederlanders tussen de 16 en 75 jaar geen of beperkte digitale vaardigheden (vergelijkbaar met 2021); dit komt neer op ruim drie miljoen laag digitaal vaardige inwoners. Onder 25- tot 55-jarigen was dit ruim één op de acht en onder 55- tot 75-jarigen ruim een kwart.

Uit onderzoek van het CBS blijkt dat Nederlanders in 2021 en 2023 relatief vaardig waren op gebied van online communicatie (bijvoorbeeld e-mailen of sociale media gebruiken) en informatie en digitale geletterdheid (zoals online informatie zoeken of nepnieuws herkennen), maar relatief minder vaardig op gebied van softwaregebruik (bv. gebruik van programma’s voor tekstverwerking en spreadsheets) en privacybescherming.

Wie loopt het meeste risico om digitaal buiten de boot te vallen?

De Digitale Academie Noord-Nederland deed onderzoek naar ‘digitaal kwetsbare’ groepen, oftewel groepen mensen die digitaal niet goed kunnen meedoen. De vijf voornaamste digitaal kwetsbare groepen waren: ouderen, laaggeletterden, mensen met migratieachtergrond, mensen met een fysieke of mentale beperking en mensen die uit principe nauwelijks tot geen internet gebruiken.

Ook tussen opleidingsniveaus zien we duidelijke verschillen in digitale vaardigheid. Volgens het CBS had in 2023 bijna driekwart van Nederlanders met een hbo of universitaire achtergrond gevorderde digitale vaardigheden; ditzelfde gold voor slechts iets meer dan een kwart van Nederlanders met maximaal een vmbo-diploma. Op geslacht was er daarentegen nauwelijks verschil; onder zowel vrouwen als mannen had ongeveer de helft gevorderde digitale vaardigheden.

Nederland is digitaal sterk, maar de lat ligt ook hoog

Volgens Eurostat scoort Nederland vergeleken met andere Europese landen bijzonder goed als het gaat om digitale vaardigheden; al sinds 2021 behoort Nederland hierin tot de top 3 van Europa, en in 2023 en 2025 stond ons land zelfs aan kop. Tegelijkertijd is de digitalisering in Nederland (volgens de Digitale Overheid) relatief ver gevorderd, waardoor de gevolgen van onvoldoende digitale vaardigheden ook groter zijn.

Rol van de bibliotheek

De bibliotheek speelt een belangrijke rol in het versterken van digitale vaardigheden. Dat digitale vaardigheden goed passen bij de maatschappelijke rol van de bibliotheek, wordt breed herkend. Wil jij weten wat jij kunt doen op het gebied van digitale vaardigheden? Neem contact op met onze adviseurs!