Kleine stappen, groot verschil: efficiënt aan de slag met digitale toegankelijkheid

De onderstaande tips komen pas echt tot zijn recht als er binnen de organisatie draagvlak is voor werken aan digitale toegankelijkheid. Wanneer MT en directie het belang van hiervan inzien, wordt het makkelijker om tijd, budget en eigenaarschap te organiseren. Gebruik bijvoorbeeld de praatplaat om het gesprek hierover op gang te brengen.

Tip 1: Zorg dat je het niet alleen hoeft te doen

Als marcom-medewerker heb je waarschijnlijk te maken met collega’s die teksten en afbeeldingen aanleveren, of je vragen iets op social media te plaatsen. Digitale toegankelijkheid wordt een stuk makkelijker als niet alleen jij, maar ook je collega’s de basis kennen. Zo voorkom je dat het een iets wordt waar achteraf nog over nagedacht moet worden en wordt het onderdeel van de samenwerking.

Gelukkig hoef je niet zelf het wiel uit te vinden. Gebruik module 6 van BiebBoost ‘Technologie voor iedereen’, waarin collega’s op een laagdrempelige manier kennis maken met digitale toegankelijkheid. Maak daarnaast afspraken met collega’s over hoe content wordt aangeleverd. Een checklist met de belangrijkste punten voor digitaal toegankelijke content kan daarbij helpend zijn.  Maak samen met betrokken collega’s een lijstje met punten die voor jullie workflows belangrijk zijn en ga hierover samen in gesprek.

Tip 2: Maak het onderdeel van je routine

Oude pagina’s of andere content digitaal toegankelijk maken kost tijd. Zorg er daarom direct voor dat alles wat nieuw is, meteen goed staat. Door dit onderdeel te maken van je vaste werkwijze, bespaar je in de toekomst veel tijd. Als je telkens op een paar punten let, scheelt je dat extra werk achteraf. Wat al goed staat hoef je achteraf niet meer te corrigeren.
Zie hieronder een aantal aandachtspunten:

Gebruik duidelijke linkteksten

Vermijd linkteksten als ‘klik hier’ of ‘lees meer’. Voor een persoon die een schermlezer gebruikt is het dan niet duidelijk waar de link naar verwijst. Beschrijf daarom altijd waar een link naar toe gaat. Dit gaat vaak makkelijk door een aantal relevante woorden uit een zin door te linken. Bijvoorbeeld:
Niet: Bekijk hier de praatplaat.
Wel: Bekijk de praatplaat.

Voeg alt-teksten toe aan afbeeldingen

Voeg direct een korte alt-tekst aan een afbeelding toe. Zo kunnen mensen die een schermlezer gebruiken dezelfde informatie tot zich nemen. Staat er tekst in je afbeelding? Zorg er dan voor dat dezelfde tekst ook in je ‘platte tekst’ staat, ook op social media.

Check ook altijd even de alt-tekst die op social media automatisch aan jouw afbeelding wordt gegeven. Dit wordt met AI gemaakt, en klopt niet altijd. Een foto voor een muziekavond met gitaren werd laatst tijdens het Digitale Toegankelijkheid Vragenuurtje bijvoorbeeld beschreven als viool.

Je kunt AI ook gebruiken om zelf een alt-tekst te maken, maar controleer het resultaat altijd goed. AI beschrijft vaak vooral letterlijk wat er op een afbeelding te zien is, terwijl een goede alt-tekst juist afhangt van de context en de reden waarom je de afbeelding gebruikt. Soms is bijvoorbeeld niet ieder voorwerp belangrijk, maar juist de sfeer of boodschap die de afbeelding overbrengt. Zie een door AI gemaakte alt-tekst daarom vooral als een eerste voorstel en pas deze waar nodig aan.

Let op kleurcontrast

Het kleurcontrast van de landelijke bibliotheekhuisstijl is standaard digitaal toegankelijk, maar voor iedereen die met een andere huisstijl werkt is het belangrijk om na te gaan of alles goed zichtbaar is voor bijvoorbeeld kleurenblinden. Wil je dit op een makkelijke manier testen? Gebruik dan deze kleurencontrasttool.

Hashtags met hoofdletters

Gebruik hoofdletters in je hashtags als deze uit meerdere woorden bestaan. Bijvoorbeeld #HeelNederlandLeest. Dit maakt ze beter leesbaar voor schermlezers (en eigenlijk voor iedereen).

Let op, dit is geen definitieve lijst met aandachtspunten. Er zijn nog veel meer dingen waar je op kunt letten, maar kies er een aantal die voor jouw werkzaamheden telkens weer relevant zijn en stuur daar standaard op bij.

Tip 3: Bespaar tijd met slimme keuzes

Naast dat je zelf actief checkt of nieuwe content digitaal toegankelijk is, kun je hier ook tools en werkwijzen voor gebruiken die dit makkelijker, sneller en efficiënter maken.

Gebruik AI voor ondertiteling

Ondertiteling maken kost gigantisch veel van je kostbare tijd. Gelukkig kan je hiervoor tegenwoordig gebruikmaken van AI-tools. In CapCut (een gratis programma) zit ook bijvoorbeeld automatische ondertiteling. Niet alleen fijn voor mensen met een auditieve functiebeperking, maar ook voor mensen die om wat voor reden dan ook even geen geluid kunnen afspelen.

Vermijd pdf’s

Een toegankelijke pdf maken vraagt vaak extra veel werk. Vraag jezelf daarom af of een pdf wel nodig is, of dat er andere mogelijkheden zijn. In veel gevallen kan je de informatie net zo goed op een normale webpagina plaatsen. Dat is makkelijker toegankelijk te maken én eenvoudiger te beheren.

Clean as you go

Soms kom je oude content tegen op de website die niet toegankelijk is. Als het een pagina is die wél relevant is, dan kan je in een paar minuten wat stappen zetten om deze toegankelijker te maken. Valt het je bijvoorbeeld op dat je een alt-tekst mist bij een oude afbeelding, dan voeg je die direct even toe. Zie je een ‘klik hier’-linkje, dan pas je de zin en linktekst even aan. Als je telkens dit soort kleine stapjes doet, dan scheelt dat later veel werk voor de audit.

Ruim content op

Niet alles hoeft behouden te blijven. Oude nieuwsberichten, verlopen activiteiten en ‘losse’ pagina’s kosten veel tijd om toegankelijk te maken en te beheren. Wat je verwijdert, hoef je ook niet toegankelijk te maken of te onderhouden. Het schrappen van pagina’s levert daarom vaak meer op dan je denkt.

Kleine stappen, groot resultaat

Je hoeft niet morgen al klaar te zijn voor een audit. Met het maken van kleine stapjes kom je een heel eind. Begin klein, maar begin wel!

Heb je nog geen toegankelijkheidsverklaring? Begin dan met het lezen van de informatie over hoe je deze aanvraagt op de website van digitoegankelijk. Loop je ergens tegenaan of ben je benieuwd naar ervaringen van anderen? Kijk eens op Biebtobieb en maak gebruik van de community.

Wil je meer leren over hoe je met kleine stappen aan de slag kunt met digitale toegankelijkheid? Kom dan zeker naar het webinar op 6 oktober, waarbij expert Charlotte van Oostrum en Marije Bleijlevens van Cultuurpunt Altena je meenemen in hoe je jouw bibliotheek digitaal toegankelijk maakt in kleine stappen.