Onderzoek Sardes: gezinsaanpak raakt álle basisvaardigheden

Nieuws Basisvaardigheden Educatie Primair onderwijs

Gepubliceerd op 27 mei 2026

Bibliotheken spelen al jaren een belangrijke rol in het doorbreken van de cyclus van laaggeletterdheid. Maar die cyclus gaat niet alleen over taal. Ook lage rekenvaardigheden, digitale vaardigheden en gezondheidsvaardigheden kunnen van generatie op generatie worden doorgegeven. Dat blijkt uit onderzoek van Sardes, uitgevoerd in opdracht van Probiblio.

Over het onderzoek

Probiblio liet het onderzoek uitvoeren om beter te begrijpen hoe verschillende basisvaardigheden binnen gezinnen met elkaar samenhangen. De aanleiding: bibliotheken werken steeds vaker gezinsgericht. Daarbij ligt de nadruk vaak op taalontwikkeling en leesplezier, bijvoorbeeld door ouders te ondersteunen bij het voorlezen, praten en spelen met hun kind. Dat blijft belangrijk. Maar het onderzoek laat zien dat een bredere blik nodig is.

Basisvaardigheden versterken elkaar

Taal, rekenen, digitale vaardigheden en gezondheidsvaardigheden versterken elkaar. Kinderen met een beperkte woordenschat hebben bijvoorbeeld vaker moeite met rekenen. En om informatie over gezondheid te begrijpen en toe te passen, zijn taal- én rekenvaardigheden nodig. Ook digitale vaardigheden spelen een steeds grotere rol in het dagelijks leven van gezinnen.

Onderzoek laat zien dat niet alleen lage taalvaardigheid, maar (gebrek aan) alle basisvaardigheden vaak van generatie op generatie worden doorgegeven. Ouders met beperkte vaardigheden bieden kinderen minder kansen om deze vaardigheden te ontwikkelen. Daardoor blijft de cyclus bestaan. Goede ondersteuning van gezinnen in de eerste levensjaren van kinderen is daarom belangrijk om deze vicieuze cirkel te doorbreken.

Wat betekent dit voor bibliotheken?

Bibliotheken kunnen hierin een belangrijke rol spelen, omdat zij gezinnen bereiken. Onderzoek laat zien dat gezinsgerichte programma’s langdurige positieve effecten hebben op taal, rekenen en andere vaardigheden.

Een stimulerende thuisomgeving is hierbij erg belangrijk. Kinderen ontwikkelen zich beter wanneer ouders thuis actief bezig zijn met lezen, tellen, praten en spelen. Niet het inkomen of opleidingsniveau van ouders is doorslaggevend, maar vooral de dagelijkse interacties binnen het gezin. Wanneer ouders zelf werken aan hun vaardigheden, groeit ook hun zelfvertrouwen en kunnen zij hun kinderen beter ondersteunen.

De aanpak werkt het best wanneer activiteiten aansluiten bij het dagelijks leven en de interesses van gezinnen. Kleine, duidelijke activiteiten blijken effectiever dan een te brede aanpak. Ook een positieve sfeer en samen leren zijn belangrijk. Hoewel onderzoek naar digitale vaardigheden en gezondheidsvaardigheden nog beperkt is, lijkt een brede gezinsaanpak ook daarvoor kansrijk.