Wat 7 social-designtrajecten ons leren over werken met inwoners in de bibliotheek

Hoe verbinden we de bibliotheek met de wijk? Hoe betrekken we jongeren? En wat kunnen we betekenen voor ontmoeting en dialoog? Deze en andere casussen staan centraal in de publicatie Van binnen naar buiten en van buiten naar binnen.

Probiblio en BiSC geloven in de kracht van een ontwerpende aanpak, ook wel ‘social design’ genoemd, en de meerwaarde ervan voor het werken aan de maatschappelijke opgaven van de bibliotheeksector. Social design is een ontwerpbenadering waarbij ontwerpers samen met betrokkenen maatschappelijke vraagstukken onderzoeken én aanpakken, door verschillende perspectieven, processen en structuren centraal te stellen.

Twee jaar geleden startten de organisaties daarom een onderzoek naar wat ontwerpend werken voor bibliotheken kan betekenen. Samen met vier ontwerpbureaus werden zeven trajecten met bibliotheken doorlopen. Hierbij maakten zij gezamenlijk op praktische en heldere wijze een vertaling van het werken aan de maatschappelijke opgaven voor hun lokale bibliotheek en inwoners. De publicatie kijkt terug op deze trajecten en bundelt in een compacte en kernachtige weergave diverse waardevolle inzichten, voorbeelden en handvatten om mee aan de slag te gaan in je eigen bibliotheek.
Lees de publicatie Van binnen naar buiten en van buiten naar binnen

Werken met social designers: het draaideur-effect

Social designers beschikken over expertise in het werken aan complexe maatschappelijke vraagstukken (‘wicked problems’) zonder één duidelijke eigenaar en waarin verschillende belangen en perspectieven samenkomen. Hiermee beschikken zij over de juiste taal en het vermogen om bibliotheken bij problemen in hun werkgebied te ondersteunen. Het vertrekpunt van de ontwerpers is de maatschappelijke context en niet vooraf bepaalde antwoorden of aannames. Zij helpen zo de transitie te maken van aanbodgericht naar vraaggericht werken.

De samenwerking met ontwerpers werkt als een draaideur die beweging op gang brengt tussen binnen en buiten; tussen wat de bibliotheek al heeft en wat er in de wijk ontstaat. Zolang die deur blijft draaien, blijft de bibliotheek in beweging. Werken vanuit vraag en behoefte krijgt door samenwerking met ontwerpers versnelling, vorm én onderbouwing. Zo ontstaan activiteiten en diensten met meer draagvlak en een versterking van de rol van de bibliotheek als publieke ontmoetingsplek waar verschillende stemmen samenkomen.

Opbrengsten van ontwerpend werken

Uit de trajecten kwamen tien opbrengsten van de samenwerking tussen bibliotheken en ontwerpers, zoals:

• Verbeterd zicht op wie er in de wijk woont en hoe je met hen in contact komt
• Een nieuw licht op de eigen organisatie
• Programmeren vanuit wat er leeft
• Op maat ontworpen gesprekstools en werkvormen
• Een andere kijk op succes; kwalitatief en kwantitatief

Samenvattend laten de opbrengsten zien dat door te kijken naar zowel de leefwereld van inwoners als de structuren daaromheen, en door het centraal stellen van inwoners, er een dieper begrip ontstaat van de daadwerkelijke behoefte en vraag. Het werken met ontwerpers levert geen stappenplan op, maar leert bibliotheekteams een manier van werken die past bij de context waarin de bibliotheek werkt.

We denken met je mee

Heb je vragen over social design, wil je meer weten over de werkwijze of heb je behoefte aan iemand die je op weg helpt? Neem dan contact op met adviseurs Joris Haanstra of Noor Kuijpers. Zij helpen je graag verder.