Explainers

Video Basisvaardigheden Educatie Programmering Collectie Publieksservice HR en vrijwilligers Marketing Onderzoek
Gepubliceerd op 05 juni 2025

Ben je op zoek naar heldere antwoorden op actuele vragen die veel bibliotheken hebben? Onze korte explainervideo’s helpen je op weg. In ongeveer 1 minuut krijg je inzicht, inspiratie of praktische tips van een van onze adviseurs. Op deze videopagina vind je alle Explainers. Heb je zelf een brandende vraag? Stuur je vraag in!

Wat is BiebPanel?
Wat is het voordeel van een Kortcyclisch medewerkersonderzoek?
Hoe meet je impact?
Hoe ga je doelgroepgericht aan de slag met burgerschap in de bibliotheek?
Wat is de waarde van jouw klant?
Hoe val je op in de overvloed aan social media content?
Hoe bereik je jongeren met bibliotheekcontent op TikTok?
Wat is digitale geletterdheid?
Hoe kun je als bibliotheek met digitale geletterdheid aan de slag gaan?
Hoe ga je om met jongeren in de bibliotheek?
Waar komt overlastgevend gedrag van jongeren vandaan?
Hoe zorg je voor diversiteit in schoolcollecties?
Hoe gebruik je de Monitor Collecties?
Hoe richt je een Makkelijk Lezen Plein in met weinig ruimte?
Hoe zet je reserveringen in om het gebruik van de collectie te stimuleren?
Hoe maak je een aantrekkelijke display in de bibliotheek?

Lees de transcripties van de Explainers

Een bibliotheek is een ontmoetingsplek, een leeromgeving en een belangrijke partner in de samenleving. Dit weet jij als geen ander. Maar hoe zorg je dat mensen precies weten waar je voor staat en gaat? Dat ze jou herkennen, vertrouwen en waarderen?

Een sterk merk helpt je daarbij, het maakt zichtbaar wie je bent, wat ze van je kunnen verwachten én waarom je ertoe doet.

Een sterk merk begint met het bepalen van een duidelijke merkvisie. Hoe wil je dat partners en bezoekers over je denken? Welke koers ga je de komende tijd varen? Wat beloof je jouw leden? Wat zijn de interne waarden en hoe wil je dit laten zien?

Wanneer je dit scherp hebt, wordt het jouw houvast voor álles wat je doet. Landelijk is het merk van de Bibliotheek vastgelegd. Elke bibliotheek heeft uiteraard een eigen lokale kleur en opereert vanuit dezelfde intentie en merkgevoel. We hebben dezelfde ambitie en belangrijke pijlers. Ook als je als bibliotheek in een Multifunctionele Accomodatie of Organisatie zit.
We bouwen samen aan het merk van De Bibliotheek!

De volgende stap is: het merk zichtbaar maken in alles wat je doet.

 

Een merk is meer dan een logo. Sterke merken vertellen verhalen die raken. Dat begint bij het gedrag van medewerkers in hoe je de dingen doet. In hoe je mensen ontvangt, hoe je samenwerkt met partners, hoe je communiceert en wat je aanbiedt.

 

Als alle onderdelen kloppen, bouw je stap voor stap aan een sterk en geloofwaardig merk. Dit zorgt voor loyale klanten, betrokken medewerkers en het versterken van jouw imago.

 

Wil je ook aan een sterk merk bouwen? Probiblio helpt je bij elke stap. Ga naar Probiblio.nl en stel je vraag.

Hoe blijf je als bibliotheek relevant voor je leden, bezoekers en inwoners? Met het onderzoekspakket BiebPanel ontdek je wat jouw doelgroepen écht belangrijk vinden én wat je met die inzichten kunt doen.

BiebPanel is het landelijke onderzoeksinstrument van Probiblio voor de bibliotheeksector. En sinds dit jaar is BiebPanel ook vernieuwd!

Met verschillende onderzoeken krijg je actuele inzichten over je leden, bezoekers en inwoners!

Zo weet je bijvoorbeeld welke waarde jouw bibliotheek heeft voor je leden, wat bezoekers zoeken in jullie activiteiten, en hoe niet-bezoekers tegen jouw bibliotheek aankijken.

Elk jaar doen we een ledenonderzoek onder jouw leden. Je kunt kiezen uit verschillende modules die voor jouw bibliotheek relevant zijn.

Hiernaast wisselen we elk jaar een bezoekersonderzoek af met een inwonersonderzoek. Zo krijg je een compleet beeld van wat er speelt in jouw werkgebied. Bij al je doelgroepen, ook bij je niet-bezoekers.

Van elk onderzoek krijg je een rapport, inclusief een dashboard én benchmarkcijfers, zodat je jezelf met andere bibliotheken kan vergelijken!

BiebPanel gaat verder dan alleen cijfers en inzichten. Je krijgt ook advies van adviseurs over wat je met de resultaten kunt doen en hoe het jouw organisatie kan helpen om keuzes te maken. Oftewel van inzicht naar actie.

Jaarlijks krijg je ook 2 thema-updates over een bepaald thema of doelgroep, voor nóg meer verdieping. Én we organiseren sessies voor alle deelnemende bibliotheken waar je inspiratie opdoet en kennis en best practices kunt uitwisselen.

Alle rapportages zijn terug te vinden in een beveiligde online databank. Hier kun je alles terugvinden wat met BiebPanel te maken heeft.

En dat allemaal in één compleet abonnement, tegen een gunstig tarief.

Staat jouw certificering voor de deur? Dan is BiebPanel ook de manier om aan te tonen dat je resultaten uit klantonderzoek gebruikt om je dienstverlening te verbeteren.

BiebPanel maakt onderzoeken makkelijk én waardevol. Ga nu naar Probiblio.nl/biebpanel en ontdek hoe je met BiebPanel meer inzicht krijgt, keuzes maakt op basis van data, en meer impact maakt!

Weten wat er leeft onder je medewerkers is natuurlijk belangrijk. Dit kun je als bibliotheek doen met een uitgebreid medewerkersonderzoek. Maar er is nu ook een mogelijkheid om dit te doen met het kortcyclisch medewerkersonderzoek.

Beide voldoen aan de certificeringseisen. Waarom zou je kiezen voor zo’n kortcyclisch onderzoek?

  1. Bibliotheken die deelnemen aan het kortcyclisch medewerkersonderzoek sturen twee keer per jaar een korte vragenlijst naar alle medewerkers. Een vast onderdeel van die vragenlijst is de tevredenheid en een toelichting hierop. Je ziet dus snel wat er speelt in de organisatie. Is er een daling in de tevredenheid? Dan zie je waar dat aan ligt en kun je voorkomen dat kleine problemen uitgroeien tot grotere. Ook kun je snel effecten meten van beleid of maatregelen.
  2. Medewerkers voelen zich gehoord wanneer hun mening vaker kort wordt uitgevraagd. Omdat het een korte vragenlijst is, vinden medewerkers het fijn om in te vullen. De resultaten zijn sneller en makkelijker te delen met de medewerkers en de korte vragenlijst stimuleert ook om met de uitkomsten aan de slag te gaan en te laten zien wat je met de resultaten doet.
  3. Naast de tevredenheidsvragen, gaan we dieper in op een actueel thema. Vaste thema’s die we meten zijn bijvoorbeeld eigenaarschap, binden en boeien van medewerkers en interne samenwerking. Onderwerpen die we niet zelf verzinnen, maar die de deelnemende bibliotheken hebben ingebracht.
  4. Het KMO bestaat niet alleen uit de onderzoeken, maar we organiseren ook online benchmark bijeenkomsten waarbij bibliotheken van elkaar leren. Waarom scoort jouw bibliotheek hier zo goed op? Door het delen van best practices en ervaringen, help je andere bibliotheken en de andere bibliotheken helpen jou!

Wil je dus snel weten wat er allemaal leeft onder je medewerkers? Neem dan contact met ons op!

Impactgericht werken is essentieel om te begrijpen hoe jouw bibliotheek bijdraagt aan de gemeenschap. Je komt te weten of de diensten die je aanbiedt echt verschil maken en kunt laten zien welke effecten je bereikt.

 

De eerste stap is bepalen wat je wíl bijdragen: welke verandering wil je bereiken, en wat is daarvoor nodig? Vaak helpt een zogeheten ‘theory of change’ daarbij: een model dat laat zien hoe jullie activiteiten kunnen leiden tot effecten.

 

De volgende stap is: impact meten, zodat je kunt zien of de effecten die je vooraf hebt benoemd, ook daadwerkelijk worden behaald.

 

Begin klein, bepaal welke effecten het belangrijkste zijn en waar je als bibliotheek invloed op hebt.

 

Kijk ook welke gegevens er al in je bibliotheek beschikbaar zijn. Welke onderzoeken bestaan er al? Welke gegevens heb je al in huis, zoals reacties van deelnemers, aantallen bezoekers of gestelde vragen.

 

Kies vervolgens welke methode je wilt gebruiken. Een vragenlijst kan goed werken, maar ook gesprekken met je doelgroep of observaties kunnen veel inzicht geven. Je kunt ook kleinschalige, speelse manieren gebruiken, zoals een quiz of een post-it muur.

 

Als je de gegevens hebt verzameld, is het tijd om met je collega’s te kijken: wat betekenen de resultaten? Wat leren we hiervan en wat kunnen we aanpassen om onze impact te vergroten?

 

Wil je meer weten? Probiblio kan je helpen bij elke stap, van meten tot interpreteren en verbeteren. Ga naar Probiblio.nl en stel ons je vraag.

De tijdlijn van je volgers zit vol berichten. Hoe zorg je ervoor dat jouw bibliotheek eruit springt? Dit zijn de top 4 best scorende contentvormen:

  1. Video’s trekken direct de aandacht. Denk aan korte reels of TikToks met leestips, evenementen of een kijkje achter de schermen van jouw bibliotheek. 
  2. User-Generated Content (UGC), zoals recensies of foto’s van bezoekers met hun favoriete boek. Dit verhoogt vertrouwen en interactie. 
  3. Educatieve content, zoals tips voor voorlezen, mediawijsheid of handige digitale bronnen. Dit zet je bibliotheek neer als expert. 
  4. Trends en humor, zoals boekenmemes of herkenbare leeservaringen. Dit soort content wordt vaak gedeeld en vergroot je bereik. 

Door deze vormen te combineren, versterk je je socialmediastrategie en kun je je doelgroep effectief bereiken.  Wil je meer weten? Kijk op probiblio.nl of stel ons je vraag. Succes!

Ben je met jouw bibliotheek actief op TikTok en maak je graag content voor jongeren? Superleuk! Hier zijn vier contentvormen waarmee je deze doelgroep kunt aanspreken:

  1. Informatieve video’s. Voor jou is het de normaalste zaak van de wereld, maar mensen vinden het interessant om te zien hoe de bibliotheek werkt. Maak eens een video over hoe de bibliotheek open gaat, of hoe je een e-book kunt lenen.
  2. Boekentips. Laat weten wat de echte aanraders zijn. Bijvoorbeeld door te zeggen ‘Als je dit boek leuk vond, probeer dan deze!’
  3. Neem de mensen mee achter de schermen. Laat zien wie er bij de bibliotheek werkt. Niet verbaasd zijn als je binnenkort hoort: ‘Hee, die ken ik, dat is Bea!’.
  4. Speel in op de trends. Gebruik sounds of formats die populair zijn en pas deze toe op jouw eigen bibliotheek. Denk maar aan ‘Gen Z schrijft het script’. No cap. 

Zó maak jij video’s die passen bij de bibliotheek én jouw doelgroep. Wil je meer weten? Kijk dan eens op www.probiblio.nl. Wij helpen je een stap verder. Succes!

Digitale geletterdheid bestaat uit vier kernvaardigheden die iedereen nodig heeft om mee te kunnen doen in de maatschappij. Laten we ze samen ontdekken!

  1. ICT-basisvaardigheid. Dit is de technische basis die je nodig hebt om efficiënt te werken met computers, software en apps.
  2. Mediawijsheid. Je kunt kritisch omgaan met media. Dat betekent nepnieuws herkennen, bewust met je privacy omgaan, en begrijpen hoe sociale media jouw keuzes beïnvloeden.
  3. Informatievaardigheden. Je weet hoe je betrouwbare informatie vindt en bronnen beoordeelt. Informatievaardigheden zijn onmisbaar in een wereld waar je met één zoekopdracht duizenden resultaten krijgt.

En 4. Computational thinking. Dit betekent dat je logisch en gestructureerd nadenkt om problemen op te lossen. Bijvoorbeeld door een groot probleem op te delen in kleine stappen en patronen te herkennen.  Dit zijn de vier componenten van digitale geletterdheid. Wil je meer weten? Ga naar probiblio.nl en wij helpen je een stap verder.

? Digitale geletterdheid in je bibliotheek hoeft geen groots project te zijn. Maak een eerste stap met deze 4 tips: Stel jezelf de vraag: Wat gebeurt er al in de bibliotheek of op school waar we digitale geletterdheid aan toe kunnen voegen? Een voorleesmiddag in de bibliotheek kan je aanvullen met een digitaal prentenboek voor thuis.

 

Maak goed gebruik van de tools en programma’s die er al zijn. Bijvoorbeeld Mediamasters, Biebsnippers, Baasopinternet.nl en Skillsdojo.

 

Haak aan bij jaarlijkse evenementen zoals de Week van de Mediawijsheid of Safer Internet Day. Dat zijn perfecte momenten om digitale vaardigheden extra onder de aandacht te brengen en vervolgactiviteiten te plannen.

 

Ga samenwerkingen aan: Zoek naar partners in je netwerk die je kunnen ondersteunen. Je hoeft niet alles zelf te doen!

 

Maak een mooie start met deze vier tips! Wil je meer weten? Ga naar probiblio.nl en en wij helpen je een stap verder.

Jongeren zijn een belangrijke doelgroep voor de bibliotheek. En net als elke andere bezoeker, verdienen zij een plek waar ze zich welkom voelen. Maar soms levert hun aanwezigheid ook uitdagingen op. Deze 4 tips zorgen voor een fijne en positieve omgang hebt met jongeren in de bibliotheek.

Tip 1: Het spotlight effect. Begroet jongeren bij binnenkomst. Een vriendelijke begroeting haalt jongeren uit de anonimiteit, zorgt voor verbinding en verlaagt de kans op storend gedrag.

Tip 2: Investeer in de relatie. Dit is één van de belangrijkste dingen die je kunt doen. Maak een praatje, juist als alles goed gaat. Vraag bijvoorbeeld: “Wat brengt jou hier?”, “Waar ga je naar school?” of “Wat doe je graag in je vrije tijd?” Toon oprechte interesse. Dat klinkt simpel, maar het werkt écht. Jongeren voelen zich gezien en gewaardeerd, en dat voorkomt later veel gedoe.

Tip 3: Denk aan het principe van de self-fulfilling prophecy. Als jij open en positief bent, is de kans groter dat zij dat ook zijn. Uiteraard geldt dan dus ook dat negatieve verwachtingen negatief gedrag kunnen oproepen.

En als het gedrag tóch ongewenst is? Dan komt Tip 4 van pas: Benoem het ongewenste gedrag duidelijk, maar zonder oordeel en maak het niet persoonlijk. Bijvoorbeeld: “Ik zie dat jullie het heel erg gezellig hebben en dat is natuurlijk hartstikke leuk, maar jullie maken wel veel lawaai. Ik wil jullie dan ook vragen wat minder lawaai te maken. Kan ik dat met jullie afspreken?” Belangrijk hierbij: stel je vraag en loop door. Je aanwezigheid is vaak al genoeg. Ook geef je jongeren zo de ruimte om weg te lopen, zonder dat zij gezichtsverlies lijden bij hun vrienden.

 

Door te investeren in de relatie én duidelijk te blijven in je grenzen, creëer je rust, vertrouwen en een fijne plek – voor jongeren én voor jezelf.

 

Meer weten? Ga dan naar www.probiblio.nl. We helpen je graag een stap verder.

Steeds meer bibliotheken ervaren overlast van jongeren. Maar waarom doen jongeren zoals ze doen? Ik geef je kort inzicht in de achtergrond van het overlastgevend gedrag — want hoe beter je het begrijpt, hoe effectiever je kunt reageren.

Het belangrijkste om je te realiseren is: Jongeren zijn volop in ontwikkeling. Wat wij als lastig ervaren, is vaak onderdeel van die groeifase. Drie factoren verklaren waarom jongeren zich soms grensoverschrijdend of luidruchtig gedragen, zeker in een openbare ruimte als de bibliotheek.

 

Ten eerste: De prefrontale cortex — het deel van het brein dat zorgt voor planning, impulsbeheersing en sociaal gedrag — is bij jongeren nog niet volledig ontwikkeld. Hun ‘natuurlijke rem’ werkt dus nog niet goed. Tegelijkertijd zijn de hersengebieden die te maken hebben met emotie juist extra actief. Dit zorgt ervoor dat jongeren sneller kiezen voor korte termijn plezier en beloning, zonder stil te staan bij de gevolgen.

 

Ten tweede: Jongeren zijn extra gevoelig voor groepsdruk. In een groep durven jongeren vaak meer risico te nemen, ze willen erbij horen en buitensluiting voelen ze letterlijk als fysieke pijn. Dat versterkt uitdagend gedrag.

 

Ten derde: Jongeren bewegen zich dagelijks tussen drie culturen: thuis, school en de straat. Elke cultuur heeft zijn eigen regels en codes. De straatcultuur wordt gekenmerkt door status en kracht. Terwijl in de bibliotheek meer de schoolcultuur van zelfontplooing centraal staat. Schakelen tussen die culturen gaat niet altijd vlekkeloos. Het is belangrijk om te herkennen dat deze culturen met elkaar kunnen botsen en dat dit de interactie tussen jongeren en volwassenen onbewust kan beïnvloeden.

 

Hopelijk heb je nu een beter beeld van waar gedrag van jongeren vandaan komt. Wil je meer weten? Ga naar www.probiblio.nl en stel ons je vraag. Wij helpen je graag een stap verder.

 

 

Diversiteit begint met boeken die een breed palet aan verhalen en perspectieven bieden. Zo zorg je dat elke leerling zichzelf herkent én nieuwe werelden ontdekt.

 

Maak allereerst een inventarisatie van de bestaande collectie. Praat vervolgens met de school om te achterhalen op welke thema’s de collectie te kort schiet.

 

Vraag ook leerlingen om input. Welke verhalen missen zij? Stem de collectie af op de leerlingenpopulatie en werk samen met leerkrachten. Koppel thema’s en leerdoelen aan boeken over verschillende culturen, genderidentiteiten en gezinsvormen.

 

Houd de collectie actueel. Kies regelmatig nieuwe titels en maak ruimte voor frisse stemmen. Met een diverse collectie bouw je aan een inclusieve leeromgeving waarin iedereen zich thuis voelt.

 

Wil jij hier meer over weten? Stel ons je vraag en wij helpen je een stap verder.

In de Monitor Collectie zijn alle cijfers overzichtelijk verzameld van de bibliotheken in Noord- en Zuid-Holland over de jaren 2019 tot en met 2024. Je vindt er de cijfers en ontwikkelingen op het gebied van uitleningen – zowel fysieke materialen als e-books -, de actualiteit van de collectie, reserveringen, titelspreiding en diversiteit, en abonnementen.

 

Jij kunt deze cijfers uit de Monitor gebruiken om jouw bibliotheek te vergelijken met andere bibliotheken of om de trends in je eigen bibliotheek te volgen. Zo zie je in één oogopslag waar kansen liggen om je collectie en het gebruik ervan te verbeteren. Neem bijvoorbeeld de actualiteit van de collectie: Idealiter ligt het percentage oude collectie onder de 10%. Is jouw collectie 20% of ouder, dan is het zaak om meer te saneren. Ook belangrijk: is het aandeel oude collectie over de afgelopen jaren gedaald?

 

En bekijk ook hoe gaat het met het afhandelen van de reserveringen in jouw bibliotheek. Hoeveel procent wordt pas na 6 weken afgehandeld? Is dat meer of minder dan de norm van 5%? En is het afhandelen van reserveringen in jullie bibliotheek in de afgelopen jaren verbeterd of juist verslechterd, en wat is het gemiddelde?

 

Of kijk naar de uitleningen: Zijn de uitleningen van fysieke materialen en e-books in jouw bibliotheek toegenomen of juist gedaald? En heeft dat te maken met de samenstelling van jouw collectie, veel unieke titels of meerdere exemplaren van een boek?

 

Wil je meer weten? Bekijk de Monitor Collectie via Probiblio.nl en stel ons je vraag. Wij helpen je graag een stap verder.

Wij krijgen vaak de vraag: ‘Onze bibliotheek gaat verhuizen of verbouwen en we krijgen minder ruimte, toch zouden we graag kinderen met leesproblemen willen helpen met het vinden van het juiste boek, hoe doen we dat?’ Ik adviseer altijd dat kinderen het meeste geholpen zijn door een echt Makkelijk Lezen Plein in te richten.

 

Maak het de kinderen zo makkelijk mogelijk door de boeken frontaal te plaatsen. Zodat een kind in een oogopslag zien wat er is en niet uit een kast met allemaal boekruggen hoeft te kiezen! Al is het maar een klein meubel met schuine planken.

 

Daarnaast let je erop dat de materialen er aantrekkelijk en fris uitzien en regelmatig wisselen zodat de plek kinderen uitnodigt om naartoe te gaan, maak het de allerleukste plek van de bibliotheek!

 

Denk niet alleen leesboeken maar ook informatieve boeken, strips en tijdschriften.  Heb je echt geen ruimte? Maak gebruik van de herkenbare Makkelijk Lezen sticker op de rug en plaats ze bij de rest van de jeugdcollectie.

 

Zorg er tenslotte ervoor dat het personeel op de bibliotheekvloer goed advies kan geven als dat nodig is. Want ieder kind verdient het om zijn leukste boek te vinden!

 

Wil je meer weten? Ga  naar Probiblio.nl en stel ons je vraag. Wij helpen je graag een stap verder.

In de supermarkt staat de melk altijd achteraan. Waarom? Omdat bijna iedereen een melkproduct nodig heeft! Zo kom je onderweg langs andere producten en doe je misschien nog wat extra boodschappen. Dat principe werkt ook in de bibliotheek! Zet gereserveerde boeken achterin, zodat bezoekers onderweg worden verleid door thematafels, programmering en andere activiteiten. Zo wordt een snel bezoekje ineens een inspirerende ontdekkingstocht!

 

Reserveringen zijn ook een krachtig middel om bibliotheekbezoek te stimuleren. Daarom is het slim om reserveren binnen je eigen organisatie gratis te maken. Wil je voorkomen dat gereserveerde boeken niet worden opgehaald? Dan kun je een klein bedrag instellen voor niet-afgehaalde reserveringen.

 

En met floaten, een handige module van de BCB, kunnen ingeleverde reserveringen blijven waar ze zijn, zonder terug te hoeven naar hun oorspronkelijke vestiging. Dat scheelt werk én tijd! Zo haal je het maximale uit reserveringen en maak je van elk bibliotheekbezoek een waardevolle ervaring!

 

Stel ons je vraag en wij helpen je een stap verder.